‘Histeri’- Mat Collishaw’ın Freud Müzesi’ndeki Sergisi Üzerine

“Ben Mat Collishaw, şu an Frued Müzesi’ndeki Histeri isimli sergimdeyiz.”

“Burada yılda bir iki sefer genellikle küratör James Putman’ın yönetiminde O’nun uygun gördüğü sanatçılarla, çağdaş sanat sergileri düzenliyorlar.James ile daha önce birkaç sergide beraber çalışmıştık, sonra böylesi daha büyük bir projede beraber çalışmaktan bahsetmiştik. Freud Müzesi, Freud’un Avusturya’dan kaçıp Londra’ya geldiğinde, çok uzun değil, sanırım yaklaşık bir yıl kadar yaşadığı evi ve burada özel bir klinik de oluşturuyor. Kızı da burada yaşamış. Freud ölünce bu ev müzeye dönüştürülüyor. Özel eşyaları ve koleksiyonları, oldukları yerde bırakılmış. Sergi teması, Histeri olgusunun araştırılması üzerinden oluştu. Freud’un koltuğununarkasındaki duvarda, akıl hocalarından Charcot’u, normaldışı davranışlar sergileyen bir kadın üzerinde hipnoz uygularken gösteren bir baskı duruyor. Hipnoz gibi etki eden çeşitli şeyler de var aslında, uyuşturucular ve alkol gibi, ancak esasında, histeri araştırmaları tuhaf bir şekilde daha çok kadınlar üzerinde yapılmış. Şu an bulunduğumuz yemek odasında, bir adet “anamorfoz silindiri” bulunmakta, Frued’un duvarında asılı duran bu baskının görünümünü bozarak bir anamorfoz yarattım ve üzerine bir silindir yerleştirdim. Aynalı silindire baktığınızda, gördüğünüz yansıma görüntüdeki bozulmayı düzeltiyor. Gördüğünüz gibi Charcot burada ve bu da hipnotize edilmiş kadın. Bayılmış gibi duruyor. Göğüsleri dışarıya doğru fırlamış, dekoltesini görebiliyorsunuz. Etrafta oturmuş deneyi gözlemleyen bir grup beyefendi gözünüze çarpıyor. Bu görüntü resimle ilgili şüpheli bir his uyandırıyor. Bu çalışmanın adı “Etki Altındaki Kadın”. Bu isim, analiz edilip fotoğraflanmadan önce hastalara verilen uyuşturucu maddelere bir tür gönderme. Ve maalesef bu hastaların çoğu kendilerine verilen uyuşturuculara muhtaç olup,  uyuşturucu madde bağımlısı ve alkolik olarak yaşama veda ediyorlar. Belki de, Freud yaşamının son günlerinde, koltuğuna oturup purosunu her tüttürdüğünde, artık yaşamayan kadın hastalarından biri çıkıp gelmiş, puro dumanında belirip kaybolmuştur. Bilmiyorum. Çalışma odasında, Freud’un çalışma masasının hemen önünde 3 küçük ağaç kökü bulunuyor. 30 cm x 17 cm boyutlarındaki üzerleri ağaç halkaları ile kaplı bu vinil plaklarda kuş sesleri çalıyor. Geçmişte bu odada yaşananların kelimesi kelimesine yorumlanması gibi. Hastalar burada uzanıyorlar ve anılarından bahsediyorlar ki Freud onları yorumlayabilsin. Freud’un analiz edebileceği türden bir çeşit kod şeklinde iletişim kuruluyor. Ağaç köklerindeki halkaların da bir çeşit kod olduğunu fark ediyoruz.  Yaşamlarının başladığı andan kesildikleri ana kadar tüm hatıraları bu vinil plaklara şifrelenmiş. Anna Freud’un odasındaki “Dünyadışı Zevkler Bahçesi” isimli çalışma, İngiliz Bahçesi görünümlü bir mekanda kargaşa yaratan küçük şeytanları gösteren 3 boyutlu bir Zeotrop. “Sıkıntı, Tanrı Adem’i yarattığında başladı” gibi Basit bir fikre dayanıyor. Bu fikri, bir şekilde çalışmaya başlayan hareketli bir heykel üzerinden göstermek istedim. Heykel çalışmaya başladığında sıkıntı başlıyor. Çalışmanın, Anne Freud’un odasına çok uygun olduğunu düşünüyorum çünkü burası, erkek çocuklarının belki de sadece biraz yaramaz, biraz da saldırgan oldukları için, getirilip hasta olarak damgalandıkları bir yerdi. Nasıl olduğundan gerçekten emin değilim. Belki de bu çocuklar olması gerektiği kadar yaramazdı. İçeriği verilmiş eserler üretmekten asla hoşlanmam. Bunun sanat üretimine tezat bir anlayış olduğunu düşünürüm. Hükümsüz işler yapıyor olmalısınız. Bir sanatçı olarak yaptığınız – hiç bir yere ait olmayan birşey ortaya çıkarıyorsunuz ve bence ortaya çıkan her neyse kendine dayanıyor, cesaret isteyen bir iş, çünkü hiçlikten birşey yaratıyorsunuz. Bu yüzden, içeriği belli, parametreleri hazır bir iş ortaya koymak bana biraz hilekarlık gibi geliyor. Tamamen hükümsüz işler yapmayı tercih ederim.”

jones10-21-09-7

Mat Collishaw’ın Sigmun’un Freud’un yaşamının son günlerinde hem ev hem de klinik olarak kullandığı Londra’daki evinde açmış olduğu ‘Histeri’ isimli sergi, sanatçının temaya uygun olarak ürettiği özel işlerinden oluşmakta. James Putman’ın küratörlüğünde düzenlenen sergi 7 Ekim 2009 ile 3 Ocak 2010 tarihleri arasında izleyiciyle buluşmuştur. Freud’un çalışma koltuğunun arkasındaki duvarda asılı olan bir baskıdan hareketle teması oluşturulan sergide, heykeller ve projeksiyon yansıtmalı yerleştirmeler yeralmıştır. Histeri temasının referans ettiği duvarda asılı duran resim, Freud’un akıl hocası olarak kabul gören Jean Martin Charcot’u, histeri tanısı konmuş kadın bir hasta üzerinde hipnoz yaparken göstermektedir. Baskı, döneminin usta ressamlarından Andre Brouillet’e ait 430 x 290 cm boyutlarında bir yağlı boya resmin, başka bir ressam Eugene Pirodon tarafından taş baskı tekniğiyle çoğaltılmış 38 x 54 cm boyutlarındaki kopyasıdır. Resimdeki histeri hastası kadın, Cahrcot’nun, Paris’teki Salpetriere Psikiyatri Kliniğinde, nevrotik bulgular üzerindeki testlerinde kullandığı hastası “Blanche”-Marie Wittman’dır. Freud’un da gözlemci olarak bizzat katıldığı bu seanslardan oldukça etkilendiği ve çalışmalarını bu alana kaydırdığı bilinmektedir. Freud’a göre, “hastanın bilinçdışına ittiği, çoğunlukla cinsel kökenli daha derin bir bozukluğu bedenine yansıttığı sürece çok kolay tanınabilen” bir nevroz olan histeri, Collishaw’ın “Slipping into the Darkness” isimli işinde değişken ve bozuk görünümlü yapısıyla gözler önüne geliyor. Bir sehpanın üst yüzeyine yerleştirilmiş, Andre Brouillet resmi, bilgisayara teknikleri aracılığı ile deforme edilmiş. Anamorfoz adı verilen, özel bir açıdan bakıldığında düzgün görünen bu şekilsiz resim, kompozisyon alanının tam ortasına yerleştirilmiş, silindir şeklindeki bir aynaya yansıyarak, düzgün görüntüsüne yeniden kavuşuyor. Analitik bir nevroz incelemesinin metaforu haline gelen silindir ayna, tanımlanamaz histerik davranışların şekle sokulup analiz edildiği hipnoz seanslarını çağrıştırıyor. Çalışma odasına yerleştirilmiş ilk bakışta çerçeveleri süslü bir ayna olduğu yanılgısına düşülen bir diğer çalışma, video yerleştirme tekniğiyle oluşturulmuş hareketli bir görüntü. Aynada hareket eden tütün dumanının kıvrak ve yavaş hareketini seyre dalıyoruz. Dans edercesine salınan beyaz dumana kapılarak edindiğimiz rahatlama hissi, dumanın bir anda belli bir bölgede toplanıp, gözlerini bize dikmiş bakan bir kadın imgesine dönüşmesiyle son buluyor. Dehşete düşmüş bir şekilde bakmaya devam ettiğimiz görüntüdeki duman formunu tekrar bozarak salınma hareketlerine geri dönüyor. Kendini tekrar eden bu görüntüde ortaya çıkan kadın suratı imgesi, Collishaw’ın deyimiyle, Freud’un kadın hastalarının hayaletleri. Doktorun içtiği puronun dumanlarında hayatını kaybetmiş kadın hastalarının yüzlerinin belirmesi fantezisinden hareketle oluşturduğu bu çalışmasında, Collishaw, o dönemler tedavinin bir parçası olarak hastalara verilen uyuşturucu ve alkolün hastaları bağımlı bir şekilde ölüme götürmesinin ahlaki yönlerini sorgulatan bir tavır sergiliyor. Freud’un çalışma odasına yerleştirilmiş 3 adet gövdesi kesilmiş ağaç kökü, üzerlerine yerleştirilmiş  plak çalarlar ile sesin de çalışmaya dahil edildiği sanat eserlerine iyi bir örnek oluşturuyor. Vinil plaklar üzerine basılmış ağaç budakları çalışmanın gerçekçi bir dokuya sahipliğini güçlendirirken, odaya yayılan kaydedilmiş kuş sesleri, Freud ile hastaları arasındaki iletişimin özel kodlarına, başkalarının bu dili çözmedeki yetersizliğine dikkat çekiyor. Sigmund Freud’un kızı Anna Freud’un çocuk psikiyatrisi üzerine çalışmalarını yürüttüğü, müzenin bir diğer odasına yerleştirilmiş Zeotrop, şiddet sahneleri içeriğiyle, sergideki diğer işlerden ayrılıyor. Ellerindeki sopalarla, küçük şeytanları / çocukları, kuş yumurtalarını kırarken gösteren hareketli heykel çalışmasında, yuvasını savunan kuşlarla beraber kelebekler görüyoruz. Kelebeklerin taşlandığı , salyangozların patlatıldığı sahneleri gösteren zeotrop’un, çocukların şiddet fantezileri üzerinde uzmanlaşmış Anna Freud’un odasındaki varlığı çalışmaya ayrı bir anlam kazandırıyor.  

Sergi üzerine TateShots tarafından hazırlanmış video röportajdan çevrilmiştir.
kaynak: https://www.youtube.com/watch?v=c4pHDbpteLs
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s